ප්‍රතිශත සූත්‍ර
ප්‍රතිශතයක් යනු 100හි භාගයක් ලෙස දක්වන සංඛ්‍යාවකි. එදිනෙදා ප්‍රතිශත ප්‍රශ්න සියල්ලටම පාහේ මෙම සූත්‍ර හතර ප්‍රමාණවත්ය:
| ප්‍රශ්නය | සූත්‍රය | උදාහරණය |
|---|---|---|
| Y හි X% කීයද? | Y × X ÷ 100 | 80 හි 15% = 12 |
| X යනු Y හි % කීයද? | X ÷ Y × 100 | 12 යනු 80 හි 15%කි |
| X සිට Y දක්වා % වෙනස | (Y − X) ÷ |X| × 100 | 50 → 65 = +30% |
| X, Y%කින් වැඩි කිරීම | X × (1 + Y ÷ 100) | 200 + 10% = 220 |
එදිනෙදා භාවිත
- වට්ටම්: රු. 6,000ක භාණ්ඩයකට 25% වට්ටමකින් රු. 1,500ක් ඉතිරි වන නිසා ඔබ ගෙවන්නේ රු. 4,500කි.
- VAT: රු. 5,000ට 18% VAT එකතු කළ විට රු. 5,900ක් වේ.
- සේවා ගාස්තුව: රු. 4,500ක ආපනශාලා බිලකට 10% සේවා ගාස්තුව රු. 450කි.
- වැටුප් වැඩිවීම්: මාසික වැටුප රු. 100,000 සිට රු. 105,000 දක්වා වැඩිවීම 5%ක වැඩිවීමකි.
- විභාග ලකුණු: ප්‍රශ්න 50න් 42කට නිවැරදි පිළිතුරු = 84%.